(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.128. అధ్యాయః 128
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
కృశేన మునినా వీరద్యుంననృపంప్రతి దుర్లభవస్తునః కృశతరాశాయాశ్చ ప్రతిపాదనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

రాజోవచా। 12-128-0x(5695)(69845)
వీరద్యుంన ఇతి ఖ్యాతో రాజాఽహం దిక్షు విశ్రుతః।
భూరిద్యుంనం సుతం నష్టమన్వేష్టుం వనమాగతః॥ 12-128-1(69846)
ఏకః పుత్రః స విప్రాగ్ర్య బాల ఏవ చ సోఽనఘః।
న దృశ్యతే వనే చాస్మింస్తమన్వేష్టుం చరాంయహం॥ 12-128-2(69847)
ఋషభ ఉవాచ। 12-128-3x(5696)
ఇత్యుక్తే తేన వచనే రాజ్ఞా మునిరధోముఖః।
తూష్ణీమేవాభవత్తత్ర న చ ప్రత్యుక్తవాన్నృపం॥ 12-128-3(69848)
స హి తేన పురా విప్రో రాజ్ఞా నాత్యర్థమానితః।
ఆశాకృతశ్చ రాజేంద్ర తపో దీర్ఘం సమాశ్రితః॥ 12-128-4(69849)
ప్రతిగ్రహమహం రాజ్ఞాం న కరిష్యే కథంచన।
అన్యేషాం చైవ వర్ణానామితి కృత్వా ధియం తదా॥ 12-128-5(69850)
ఆశా హి పురుషం బాలమాలాపయతి తస్థూషీ।
తామహం వ్యపనేష్యామి ఇతి కృత్వా వ్యవస్థితః।
[వీరద్యుంనస్తు తం భూయః పప్రచ్ఛ మునిసత్తమం॥] 12-128-6(69851)
రాజోవాచ। 12-128-7x(5697)
ఆశాయాః కించ వృత్తం వై కించేహ భువి దుర్లభం।
బ్రవీతు భగవానేతత్త్వం హి ధర్మార్థదర్శివాన్॥ 12-128-7(69852)
ఋషభ ఉవాచ। 12-128-8x(5698)
తతః సంస్మృత్య తత్సర్వం స్మారయిష్యన్నివాబ్రవీత్।
రాజానం భగవాన్విప్రస్తతః కృశతనుస్తదా॥ 12-128-8(69853)
ఋషిరువాచ। 12-128-9x(5699)
కృశత్వేన సమం రాజన్నాశాయా విద్యతే నృప।
తస్యా వై దుర్లభత్వాచ్చ ప్రార్థితః పార్థివో మయా॥ 12-128-9(69854)
రాజోవాచ। 12-128-10x(5700)
కృశాకృశే మయా బ్రహ్మన్గృహీతే వచనాత్తవ।
దుర్లభత్వం చ తస్యైవ వేదవాక్యమివాద్విజే॥ 12-128-10(69855)
సంశయస్తు మహాప్రాజ్ఞ సంజాతో హృదయే మమ।
తన్మునే మమ తత్త్వేన వక్తుమర్హసి పృచ్ఛతః॥ 12-128-11(69856)
త్వత్తః కృశతరం కింను బ్రవీతు భగవానిదం।
యది గుహ్యం న తే విప్ర లోకే కించేహ దుర్లభం॥ 12-128-12(69857)
కృశ ఉవాచ। 12-128-13x(5701)
దుర్లభోఽప్యథవా నాస్తి యోఽర్థీ ధృతిమవాప్నుయాత్।
స దుర్లభతరస్తాత యోఽర్థినం నావమన్యతే॥ 12-128-13(69858)
సత్కృత్య నోపక్రియతే పరం శక్త్యా యథార్థతః।
యా సక్తా సర్వభూతేషు సాఽఽశా కృశతరీ మయా॥ 12-128-14(69859)
కృతఘ్నేషు చ యా సక్తా నృశంసేష్వలసేషు చ।
అపకారిషు చాసక్తా సాఽఽశా కృశతరీ మయా॥ 12-128-15(69860)
ఏకపుత్రః పితా పుత్రే నష్టే వా ప్రోషితేఽపి వా।
ప్రవృత్తిం యో న జానాతి సాఽఽశా కృశతరీ మతా॥ 12-128-16(69861)
ప్రసవే చైవ నారీణాం వృద్ధానాం పుత్రకారితా।
తథా నరేంద్ర ధనినాం సాఽశా కృశతరీ మతా॥ 12-128-17(69862)
ప్రదానకాంక్షిణీనాం చ కన్యానాం వయసి స్థితే।
శ్రుత్వా కథాస్తథాయుక్తాః సాఽఽశా కృశతరీ మతా॥ 12-128-18(69863)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తతో రాజన్స రాజా సావరోధనః।
సంస్పృశ్య పాదౌ శిరసా నిపపాత ద్విజర్షభే॥ 12-128-19(69864)
రాజోవాచ। 12-128-20x(5702)
ప్రసాదయే త్వాం భగవన్పుత్రేణేచ్ఛామి సంగమం।
యదేతదుక్తం భవతా సంప్రతి ద్విజసత్తమ।
వృణీష్వ చ వరాన్విప్ర యానిచ్ఛసి యథావిధి।
అబ్రవీచ్చైవ తద్వాక్యం రాజా రాజీవలోచనః॥ 12-128-20(69865)
సత్యమేతత్త్వయా విప్ర యథోక్తం నాన్యథా మృషా॥ 12-128-21(69866)
తతః ప్రహస్య భగవాంస్తనుర్ధర్మభృతాం వరః।
పుత్రమస్యానయత్క్షిప్రం తపసా చ శ్రుతేన చ॥ 12-128-22(69867)
స సమానీయ తత్పుత్రం తముపాలభ్య పార్థివం।
ఆత్మానం దర్శయామాస ధర్మం ధర్మభృతాంవరః॥ 12-128-23(69868)
స దర్శయిత్వా చాత్మానం దివ్యమద్భుతదర్శనం।
విపాప్మా విగతక్రోధశ్చచార వనమంతికాత్॥ 12-128-24(69869)
ఏతదౄష్టం మయా రాజంస్త్వత్తశ్చ వచనం శ్రుతం।
ఆశామపనయ త్వాశు తతః కృషతరీమిమాం॥ 12-128-25(69870)
భీష్మ ఉవాచ। 12-128-26x(5703)
స తథోక్తస్తదా రాజన్నృషభేణ మహాత్మనా।
సుమిత్రోఽపానయత్క్షిప్రమాశాం కృశతరీం తతః॥ 12-128-26(69871)
ఏవం త్వమపి కౌంతేయ శ్రుత్వా వాణీమిమాం మమ।
స్థిరో భవ మహారాజ హిమవానివ నిశ్చలః॥ 12-128-27(69872)
త్వం హి శ్రుత్వా చ పృష్ట్వా చ కృచ్ఛ్రేష్వర్థేషు తేష్విహ।
శ్రుత్వా మమ మహారాజ న సంతప్తుమిహార్హసి॥ ॥ 12-128-28(69873)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి అష్టావింశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 128॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-128-4 ఆశయా కృతః హతః। కృ హింసాయామిత్యస్య రూపం॥
12-128-9 ఆశాయాః ఆశావతః సమం అన్యత్ కృశత్వేన సమం కిమపి నాస్తి తస్యాః తద్గృహీతార్థస్య॥
12-128-10 కృశాకృశే య ఆశాజితః స కృశః। యేనాశా జితా స పుష్ట ఇత్యర్థః। తస్యైవ ఆశావిషయస్యైవ॥
12-128-14 ఆదరేణాశాం ప్రదర్శ్య యోఽర్థినం నోపకురుతే తత్ర యా ఆశా సా అతికృశా। మయా మత్తః।
దీనత్వసంపాదకత్వ॥
12-128-18 తథాయుక్తాః ప్రదానం స్థితమితి శబ్దయుక్తాః॥
12-128-23 ఉపాలభ్య తత్రాపరాధం స్థాపయిత్వా॥
12-128-28 మమ మత్తః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.